حوّاء شفع و جفت شد . مقاتل بن حيّان گويد : شفع روزها و شبهاست و وتر آن روزيست كه بعد از آن شب نيست و آن روز قيامت است . و بعضى گفته‌اند : شفع صفات مخلوقات و آفريده‌هاى خدا و تضادّ آنست عزّت و ذلّت وجود ، و عدم ، قدرت و عجز ، علم و جهل ، و مرگ . و وتر صفات خداى تعالى است ، زيرا او موجوديست كه عدم و نيستى ندارد ، توانا و قادريست كه عجز ندارد ، عالم و دانائيست كه نادانى و جهل بر او روا نيست ، و حىّ و زنده‌اى است كه مرگ ندارد . و بعضى گفته‌اند : مقصود از شفع ، على و فاطمه سلام اللَّه عليها است و مراد از وتر محمّد صلّى اللَّه عليه و آله است . و بعضى گفته‌اند : مراد از شفع صفا و مروه ، و مقصود از وتر بيت الحرام است . ( وَ اللَّيْلِ إِذا يَسْرِ ) در معناى اين آيه اختلاف كرده‌اند بر دو وجه 1 - اينكه اراده كرد جنس ليالى را چنانچه فرمود ، وَ اللَّيْلِ إِذْ أَدْبَرَ قسم خورد بشب آن گه كه سياهش بگذارد ، پس برود تا بسبب روشنايى سپيده صبح منقضى و سپرى شود ، پس در سيرش بر مقدارهاى مرتبه و آمدنش بروشنايى هنگام سپرى شدنش اوّل دليل است بر اينكه فاعل و مدبّر آن ممتاز بعزّت و جلالت و منزّه و متعالى از اشتباه و امثال است و بعضى گفته‌اند : علّت اينكه سير را اضافه بشب و ليل كرده براى اينست كه ليل و شب سير ميكنند بمسير خورشيد در فلك و انتقال آن از افق بافق ديگر . قتاده و جبائى گفته‌اند : إِذا يَسْرِ يعنى اذا جاء وقتى كه آمد و بسوى